Ingegroeide haren, bultjes na het scheren en folliculitis: wat is het verschil?
Heb je na het scheren steeds opnieuw rode bultjes, kleine ontstekingen of haren die onder de huid lijken te groeien? Dan wordt al snel gesproken over ingegroeide haren, scheerbultjes of folliculitis. Toch is dat niet allemaal hetzelfde.
Dat verschil is belangrijk. Niet ieder rood bultje ontstaat door een ingegroeide haar en niet iedere ontsteking rond een haarzakje is automatisch een bacteriele folliculitis.
In de praktijk kijk ik daarom eerst naar wat er werkelijk rond het haarzakje gebeurt. Groeit een haar terug de huid in? Is vooral het haarzakje ontstoken? Is de huid beschadigd door het scheren? Of past het huidbeeld beter bij een andere oorzaak?
Ook de plek waar de klachten ontstaan geeft informatie. Ingegroeide haren en bultjes na het scheren zie je bijvoorbeeld in de baardstreek, op de kin, rond de bikinilijn, in de oksels en op de benen.
Bij de ene persoon gaat het om een paar plekjes. Bij de ander ontstaat na vrijwel iedere scheerbeurt opnieuw roodheid, jeuk of ontsteking en blijven uiteindelijk ook donkere verkleuringen achter.
Juist omdat deze huidbeelden op elkaar kunnen lijken, vind ik het belangrijk om niet direct vanuit een behandeling te denken. Eerst beoordelen wat er gebeurt, daarna pas bepalen welke aanpak logisch is.
Wat is een ingegroeide haar?
Bij een ingegroeide haar groeit een haar niet op de normale manier door het huidoppervlak naar buiten.
De haar kan onder het huidoppervlak verder groeien of na het scheren terugbuigen en opnieuw de huid binnendringen.
Vooral de vorm en groeirichting van de haar spelen daarbij een rol. Een stevige of sterk gekrulde haar heeft meer kans om terug richting de huid te groeien dan een rechte haar.
Na het scheren kan bovendien een relatief scherpe haarpunt ontstaan. Wanneer deze opnieuw de huid binnendringt, kan de huid daarop reageren met een lokale ontstekingsreactie.
Je ziet dan bijvoorbeeld een rood of donker bultje, soms met jeuk, gevoeligheid of een klein pusteltje. In sommige gevallen is het haartje onder het huidoppervlak zichtbaar.
Niet iedere ingegroeide haar raakt overigens ontstoken. Andersom is ook niet ieder ontstoken bultje na het scheren automatisch een ingegroeide haar.
Waarom krijg je bultjes na het scheren?
Scheren doet meer dan alleen het zichtbare gedeelte van een haar verwijderen.
De haar wordt vlak bij het huidoppervlak afgesneden. Bij een gebogen of gekrulde haar kan het nieuwe uiteinde tijdens het verder groeien opnieuw richting de huid bewegen.
Daarnaast heeft scheren invloed op de huid zelf. Met een scheermes ga je niet alleen langs de haren, maar ook langs de bovenste huidlaag.
Veel druk gebruiken, meerdere keren over dezelfde plek gaan, een bot mesje gebruiken of zeer glad tegen de groeirichting in scheren kan de huid extra irriteren.
Daar komt soms nog wrijving bij. Denk bijvoorbeeld aan strakke kleding bij de bikinilijn, sportkleding of huid-op-huidcontact in de oksels.
De combinatie van haartype, scheertechniek, huidbarriere, warmte, transpiratie en wrijving bepaalt uiteindelijk hoeveel klachten iemand krijgt.
Daarom bestaat er niet één oorzaak voor alle scheerbultjes.
Wat is pseudofolliculitis barbae?
Een bekende aandoening waarbij ingroeiende haren steeds opnieuw ontstekingen veroorzaken is pseudofolliculitis barbae.
De aandoening wordt vooral gezien in de baard- en halsstreek en wordt in het Engels vaak aangeduid als razor bumps.
De naam lijkt op folliculitis, maar het onderliggende mechanisme is anders.
Bij pseudofolliculitis groeit een afgeschoren of uitgetrokken haar opnieuw de huid binnen. De huid reageert vervolgens op de haar met een ontsteking rond het haarzakje.
De vorm van de haar speelt daarbij een belangrijke rol. Vooral sterk gekrulde haren hebben meer kans om na het scheren opnieuw richting de huid te groeien.
Hierdoor kunnen telkens opnieuw rode of donkere papeltjes ontstaan, soms met jeuk, gevoeligheid of pusteltjes.
Dat is ook de reden waarom alleen het zichtbare bultje behandelen niet altijd voldoende is. Wanneer dezelfde haar na iedere scheerbeurt opnieuw de huid binnendringt, blijft de prikkel bestaan.
Wat is folliculitis?
Folliculitis betekent dat een haarfollikel ontstoken is.
Op de huid zie je vaak kleine rode bultjes of pusteltjes die rond een haarzakje liggen. Soms ligt er een groepje ontstoken haarzakjes bij elkaar.
De huid kan jeuken, gevoelig zijn of pijnlijk aanvoelen.
Folliculitis kan verschillende oorzaken hebben. Bacterien kunnen een rol spelen, maar ook gisten, schimmels, irritatie, afsluiting van de huid, wrijving en ingegroeide haren kunnen een folliculair ontstekingsbeeld veroorzaken.
Daarom kun je aan de buitenkant niet altijd direct zien wat de precieze oorzaak is.
Een pusteltje rond een haar betekent dus niet automatisch dat iemand een bacteriele infectie heeft.
Ingegroeide haar, pseudofolliculitis of folliculitis?
Deze termen worden vaak door elkaar gebruikt, terwijl ze iets anders beschrijven.
Bij een ingegroeide haar staat vooral de afwijkende groeirichting van de haar centraal.
Bij pseudofolliculitis ontstaat een ontstekingsreactie doordat afgeschoren of verwijderde haren opnieuw de huid binnendringen.
Bij folliculitis staat de ontsteking van de haarfollikel centraal. Daar kunnen verschillende oorzaken achter zitten.
In de praktijk kunnen deze huidbeelden bovendien naast elkaar voorkomen.
Een ingegroeide haar kan bijvoorbeeld zelf een ontsteking veroorzaken. Tegelijkertijd kan de huid door herhaaldelijk scheren geirriteerd zijn.
Daarom kijk ik tijdens een beoordeling niet alleen naar het bultje zelf.
Ik kijk naar de groeirichting van de haren, de dikte en vorm van de haren, het patroon van de plekjes, de locatie, de manier waarop iemand onthaart en het verloop van de huidreactie in de dagen daarna.
Dat geeft vaak meer informatie dan alleen de vraag of er roodheid of een pusteltje zichtbaar is.
Waarom blijven er donkere vlekjes achter na het scheren?
Voor sommige mensen zijn uiteindelijk niet de bultjes zelf het grootste probleem, maar de donkere plekjes die na de ontsteking achterblijven.
Dit noemen we post inflammatoire hyperpigmentatie, vaak afgekort tot PIH.
Na een ontsteking kan de pigmentproductie in de huid tijdelijk toenemen.
De oorspronkelijke ontsteking kan daardoor al verdwenen zijn terwijl het pigment nog zichtbaar blijft.
Wanneer na iedere scheerbeurt opnieuw ontstekingen ontstaan, kunnen na verloop van tijd nieuwe bultjes, oude pigmentvlekjes en nieuwe ingegroeide haren tegelijkertijd zichtbaar zijn.
Vooral bij huidtypen die van nature meer melanine bevatten kan post inflammatoire hyperpigmentatie duidelijker zichtbaar zijn en langer blijven bestaan.
Daarom vind ik het belangrijk om bij pigment na het scheren niet alleen naar de pigmentvlek zelf te kijken.
Als de onderliggende ontstekingsprikkel blijft terugkomen, ontstaan er immers steeds opnieuw nieuwe plekjes.
Is een donker vlekje hetzelfde als een litteken?
Nee.
Een donkere verkleuring na een ontsteking kan post inflammatoire hyperpigmentatie zijn. Daarbij is er extra pigment aanwezig, maar hoeft de structuur van de huid niet blijvend te zijn veranderd.
Bij een echt litteken is de huidstructuur wel veranderd.
Na herhaaldelijke of diepere ontstekingen kunnen bijvoorbeeld verdikkingen, putjes of andere structurele veranderingen ontstaan.
Dat onderscheid is belangrijk, omdat pigment en littekens niet op dezelfde manier worden behandeld.
Wat kun je zelf doen tegen ingegroeide haren en scheerbultjes?
Bij lichte klachten kan een aanpassing van de manier van ontharen al verschil maken.
- Gebruik een schoon en scherp scheermesje.
- Scheer bij voorkeur met de richting van de haargroei mee.
- Gebruik zo min mogelijk druk.
- Ga niet onnodig vaak over dezelfde plek.
- Probeer niet extreem glad te scheren wanneer je gemakkelijk ingegroeide haren krijgt.
- Vermijd direct na het scheren zoveel mogelijk wrijving door strakke kleding.
- Krab, peuter of knijp ontstoken plekjes niet uit.
- Gebruik huidverzorging die de huidbarriere niet onnodig irriteert.
Wanneer de huid duidelijk ontstoken is, is tijdelijk stoppen met scheren of epileren vaak verstandiger dan steeds opnieuw over dezelfde huid heen gaan.
Helpt scrubben tegen ingegroeide haren?
Op internet wordt scrubben bijna standaard genoemd als oplossing tegen ingegroeide haren.
Daar ben ik voorzichtiger mee.
Het idee erachter is begrijpelijk. Wanneer oppervlakkige verhoorning wordt verminderd, kan een haar soms gemakkelijker door het huidoppervlak groeien.
Maar bij een al rode, beschadigde of ontstoken huid kan stevig mechanisch scrubben juist opnieuw irritatie veroorzaken.
Een passende exfoliant kan bij sommige huidtypen en in een rustige fase wel interessant zijn, maar ook daarbij geldt dat sterker of vaker niet automatisch beter is.
Bij actieve ontsteking gaat het eerst om rust in de huid en het voorkomen van nieuwe beschadiging.
Waarom alleen het bultje behandelen soms niet genoeg is
Wanneer een stevige donkere haar steeds opnieuw terug de huid in groeit, kun je iedere ontsteking afzonderlijk behandelen.
Maar de haar die de reactie veroorzaakt blijft aanwezig.
Dan wordt het logisch om ook naar de haargroei zelf te kijken.
Bij laser en IPL wordt lichtenergie opgenomen door melanine in de haar. Die energie wordt omgezet in warmte.
Het doel is om structuren in de haarfollikel die betrokken zijn bij de vorming van nieuwe haren voldoende thermisch te beschadigen om de toekomstige haargroei langdurig te verminderen.
Daardoor kunnen na een behandeltraject minder haren terugkomen en kunnen resterende haren fijner worden.
Wanneer juist donkere, stevige haren de aanleiding vormen voor steeds opnieuw ingroeien, kan haarreductie dus ook de bron van de ontstekingsprikkel verminderen.
Kan IPL helpen bij ingegroeide haren?
Dat kan, maar niet bij iedere vorm van folliculitis of ieder rood bultje.
IPL haarreductie is vooral interessant wanneer donkere en voldoende stevige haren steeds opnieuw ingroeien en daarmee de ontstekingsreactie veroorzaken.
Door de hoeveelheid haar te verminderen en haren vaak fijner te laten terugkomen, kan ook de kans dat dezelfde haren opnieuw de huid binnendringen afnemen.
Bij een actieve infectie of een onduidelijk ontstekingsbeeld begin ik niet automatisch met IPL.
Eerst moet duidelijk zijn wat er aan de hand is en of de huid rustig genoeg is om veilig te behandelen.
IPL en laser zijn niet hetzelfde
IPL en laser worden in de volksmond vaak samen laserontharing genoemd, maar technisch zijn het verschillende lichtsystemen.
Een laser produceert licht binnen een zeer specifiek golflengtegebied.
IPL staat voor Intense Pulsed Light en gebruikt een breder spectrum van licht, waarbij filters bepalen welk deel van het licht wordt gebruikt.
Bij beide technieken is melanine in de haar een belangrijk doelwit.
Daarom reageren donkere en stevige haren doorgaans beter dan witte, grijze of zeer lichte blonde haren.
Wetenschappelijk onderzoek naar langdurige haarreductie laat zien dat zowel verschillende lasers als IPL langdurige vermindering van haargroei kunnen geven. De uitkomsten verschillen echter per techniek, lichaamsgebied en individuele situatie.
Dat lichaamsgebied is belangrijker dan vaak wordt gedacht. Haar op de kin heeft bijvoorbeeld een andere groeicyclus en ander behandelgedrag dan oksel- of beenhaar.
Waarom zijn meerdere behandelingen nodig?
Haren groeien niet allemaal tegelijkertijd.
Een haarfollikel doorloopt verschillende fasen van groei, overgang en rust.
Lichtbehandeling is vooral effectief wanneer een geschikte donkere haar zich in een groeifase bevindt waarin voldoende energie via de haar naar de follikel kan worden overgebracht.
Tijdens één behandeling bevinden niet alle haren in een gebied zich op hetzelfde gunstige moment in de groeicyclus.
Daarom worden behandelingen met tussenpozen herhaald.
Hoeveel behandelingen iemand uiteindelijk nodig heeft hangt onder andere af van de locatie, haardikte, haarkleur, hormonale invloeden en individuele reactie op de behandeling.
IPL haarreductie bij Medicadermis
Bij Medicadermis werk ik voor haarreductie met het Lumenis M22 IPL systeem.
Vooraf kijk ik naar meer dan alleen de vraag of iemand van de haren af wil.
Ik beoordeel onder andere het huidtype, de kleur en dikte van de haren, het lichaamsgebied, bestaande pigmentatie, eventuele ontsteking, eerdere huidreacties, medicatie en blootstelling aan zonlicht.
Donkere en stevige haren zijn doorgaans het meest geschikt voor IPL omdat zij voldoende melanine bevatten om de lichtenergie op te nemen.
Witte en grijze haren bevatten vrijwel geen melanine en zijn daarom niet geschikt voor IPL haarreductie. Zeer lichtblonde haren reageren doorgaans ook minder goed.
Dat betekent ook dat niet iedere vorm van ongewenste haargroei automatisch een goede indicatie is.
Bij ingegroeide haren in het gezicht kijk ik extra kritisch
Vooral in het gezicht vind ik het belangrijk om eerst goed naar het type haar te kijken.
Een donkere, stevige terminale haar op de kin of kaaklijn is iets anders dan heel fijne donshaargroei op de wang.
Voor iemand die in de spiegel kijkt zijn het misschien allemaal ongewenste haren.
Voor de keuze om wel of niet met IPL te behandelen maakt dat onderscheid wel degelijk uit.
De dikte van de haar en de hoeveelheid pigment bepalen mede hoe geschikt de haar is als doelwit voor een lichtbehandeling.
Daarom behandel ik niet automatisch iedere vorm van gezichtshaargroei met IPL.
Bij geschikte donkere en stevige haren kan haarreductie juist interessant zijn wanneer dagelijks scheren of epileren steeds opnieuw leidt tot ingegroeide haren, ontstekingen en pigmentvlekjes.
Ingegroeide haren bij de bikinilijn
De bikinilijn is een gebied waar verschillende factoren samenkomen.
De haren zijn vaak relatief stevig, er wordt regelmatig geschoren of geëpileerd en daarnaast is er veel wrijving door kleding.
Warmte en transpiratie kunnen de huid verder belasten.
Wanneer vooral de haren zelf steeds opnieuw ingroeien, kan langdurige haarreductie helpen om niet alleen de ontsteking achteraf te behandelen, maar ook het aantal haren dat opnieuw kan ingroeien te verminderen.
Bij actieve ontsteking behandel ik echter niet zomaar over de geïrriteerde huid heen.
Eerst moet duidelijk zijn wat er precies speelt.
Ingegroeide haren op de benen en in de oksels
Ook op de benen en in de oksels komen ingegroeide haren regelmatig voor.
Op de benen zie je soms haren die zichtbaar onder een dun laagje huid verder groeien.
In de oksels spelen naast ontharen ook warmte, vocht en wrijving een rol.
Wanneer donkere, stevige haren steeds opnieuw ingroeien, kan vermindering van de haargroei helpen om de terugkerende cyclus van ontharen, ingroeien en ontsteken te doorbreken.
Wat kun je doen aan pigmentvlekken na ingegroeide haren?
Wanneer de ontstekingen tot rust komen, kunnen donkere plekjes nog langere tijd zichtbaar blijven.
Een deel daarvan zal geleidelijk vanzelf vervagen.
Hoe snel dat gebeurt verschilt per persoon en hangt onder andere samen met het huidtype, de ernst van de ontsteking, blootstelling aan zonlicht en de vraag of er steeds nieuwe ontstekingen bijkomen.
Bij hardnekkige post inflammatoire hyperpigmentatie kan gerichte huidverzorging of aanvullende huidbehandeling worden overwogen.
Maar ik kijk het liefst eerst of de oorzaak van de ontstekingen voldoende onder controle is.
Een pigmentvlek behandelen terwijl iedere paar dagen opnieuw een ingegroeide haar ontstoken raakt, is uiteindelijk dweilen met de kraan open.
Wanneer moet je met ontstoken haarzakjes naar de huisarts?
Niet iedere ontsteking rond een haarzakje hoort bij een huidtherapeut thuis.
Neem contact op met de huisarts wanneer de huidontsteking zich duidelijk uitbreidt, wanneer je je ziek voelt, wanneer de klachten na ongeveer twee weken niet verdwijnen en veel klachten geven of wanneer de ontstekingen steeds opnieuw terugkomen.
Ook grotere, pijnlijke ontstekingen of een huidbeeld waarvan de oorzaak niet duidelijk is verdienen medische beoordeling.
Als ik tijdens een intake twijfel of het huidbeeld binnen mijn behandelgebied valt, start ik daarom niet zomaar een behandeling.
Wat kan ik als huidtherapeut voor je doen?
Bij Medicadermis begin ik niet automatisch met IPL, een peeling of een product omdat iemand bultjes na het scheren heeft.
Ik wil eerst begrijpen waarom ze ontstaan.
Ik kijk naar de huid, de haren, de manier waarop je onthaart en naar het patroon van de klachten.
Zijn er daadwerkelijk ingegroeide haren zichtbaar? Zijn vooral de haarzakjes ontstoken? Is de huid beschadigd door veelvuldig scheren? Is er al post inflammatoire pigmentatie ontstaan? En zijn de haren die het probleem veroorzaken geschikt voor een lichtbehandeling?
Pas daarna wordt een behandelkeuze logisch.
Wanneer de haar zelf steeds opnieuw de ontstekingsprikkel veroorzaakt en de haren geschikt zijn voor behandeling, kan IPL haarreductie onderdeel worden van het behandelplan.
Bij een beschadigde of actieve ontstoken huid kan juist eerst herstel van de huid of medische beoordeling belangrijker zijn.
En soms is mijn advies om helemaal niet te behandelen.
Die beoordeling vind ik belangrijker dan zo snel mogelijk een behandeling starten.
Last van ingegroeide haren of steeds terugkerende bultjes na het scheren?
Blijf je na het scheren last houden van ingegroeide haren, rode bultjes, ontstekingen of donkere plekjes? Dan kun je bij Medicadermis in Den Haag een eerste afspraak maken.
Tijdens de eerste afspraak kijk ik naar de huid en de haargroei en bespreek ik wat ik denk dat er aan de hand is.
Daarna kan ik aangeven welke aanpak ik zinvol vind en of IPL haarreductie daarbij een rol kan spelen.
Bekijk IPL ontharen bij Medicadermis in Den Haag
Veelgestelde vragen over ingegroeide haren, scheerbultjes en folliculitis
Waarom krijg ik rode bultjes na het scheren?
Dat kan verschillende oorzaken hebben. Een afgeschoren haar kan opnieuw de huid in groeien, de huid kan geirriteerd raken door het scheren of er kan een ontsteking van het haarzakje ontstaan. Soms spelen meerdere oorzaken tegelijkertijd.
Is folliculitis hetzelfde als een ingegroeide haar?
Nee. Bij een ingegroeide haar staat de richting waarin de haar groeit centraal. Folliculitis betekent dat de haarfollikel ontstoken is en kan verschillende oorzaken hebben. Een ingegroeide haar kan wel een folliculaire ontstekingsreactie veroorzaken.
Wat is pseudofolliculitis barbae?
Pseudofolliculitis barbae is een ontstekingsreactie waarbij haren na het scheren of verwijderen opnieuw de huid binnendringen. Het wordt vooral gezien in de baard- en halsstreek en komt vaker voor bij sterk gekrulde haren.
Kun je een ingegroeide haar uitknijpen?
Uitknijpen en peuteren kan extra beschadiging veroorzaken en de kans op ontsteking, pigmentvlekjes en littekenvorming vergroten.
Helpt scrubben tegen ingegroeide haren?
Niet altijd. Bij een rustige huid kan passende exfoliatie soms helpen, maar een al rode of ontstoken huid stevig scrubben kan de irritatie juist versterken.
Kan IPL helpen tegen ingegroeide haren?
Wanneer donkere en stevige haren steeds opnieuw ingroeien, kan langdurige haarreductie de hoeveelheid en dikte van de haren verminderen. Daarmee kan ook een belangrijke aanleiding voor terugkerende ingegroeide haren afnemen.
Kan IPL bij actieve folliculitis?
Niet automatisch. Bij een actieve of mogelijk infectieuze ontsteking moet eerst duidelijk zijn wat de oorzaak is en of de huid voldoende rustig is om veilig te behandelen.
Waarom krijg ik donkere vlekjes na het scheren?
Een ontsteking kan de pigmentproductie in de huid stimuleren. Daardoor kan na het verdwijnen van een bultje een donkere verkleuring achterblijven. Dit noemen we post inflammatoire hyperpigmentatie.
Kunnen ingegroeide haren littekens veroorzaken?
Dat kan, vooral wanneer ontstekingen regelmatig terugkomen of wanneer er aan de huid wordt gekrabd, gepeuterd of geknepen. Een donker vlekje na een ontsteking is overigens niet automatisch een litteken.
Bronnen en literatuur
Voor dit artikel heb ik gebruikgemaakt van actuele patienteninformatie en wetenschappelijke literatuur over folliculitis, pseudofolliculitis barbae en langdurige haarreductie.
- Thuisarts: Ontsteking van de haarzakjes . Laatst gewijzigd in 2026.
- Dalia Y, Khatib J, Odens H, Patel T. Review of treatments for pseudofolliculitis barbae . Clinical and Experimental Dermatology. 2023;48(6):591-598.
- Krasniqi A, McClurg DP, Gillespie KJ, Rajpara S. Efficacy of lasers and light sources in long-term hair reduction: a systematic review . Journal of Cosmetic and Laser Therapy. 2022;24(1-5):1-8.
- Perry PK, Cook-Bolden FE, Rahman Z, Jones E, Taylor SC. Defining pseudofolliculitis barbae: a review of the literature and current trends . Journal of the American Academy of Dermatology.
Over de auteur
Charlotte de Deugd is huidtherapeut en eigenaar van Medicadermis in Den Haag. In haar praktijk behandelt zij onder andere ongewenste haargroei, ingegroeide haren, acne en pigmentproblemen. Daarbij combineert zij huidtherapeutische beoordeling met medische lichttechnologie en gericht advies voor thuis.