Wat bepaalt of een laser bij jouw huidvraag past?

• Golflengte (nm) bepaalt mede hoeveel licht het haarpigment en de huid opnemen en hoe diep het licht doordringt.
• Pulsduur (ms) is de tijd waarin het apparaat de energie afgeeft.
• Fluence (J/cm²) is de energie per oppervlakte-eenheid. Dezelfde fluence in minder tijd vraagt meer optisch vermogen tijdens de puls. Een grotere spot vraagt bij gelijke fluence meer totale pulsenergie.
• Koeling helpt de opperhuid te beschermen. De combinatie van instellingen moet passen bij je huidtype en de conditie van je huid.

Van blauw licht naar rood en infrarood

Binnen het zichtbare spectrum loopt de golflengte van kort naar lang, van violet en blauw via groen en geel naar rood. UVA en UVB liggen voorbij violet, aan de kortgolvige kant van zichtbaar licht. UV is onzichtbaar en kan DNA in huidcellen beschadigen. Zichtbaar blauw licht ligt in een ander deel van het spectrum.

Aan de andere kant van zichtbaar rood ligt infrarood. Veel technieken in dit overzicht gebruiken groen of geel licht, zoals 532 nm en 595 nm, of licht in het rode en infrarode gebied, zoals 755 nm en 1064 nm. IPL gebruikt gefilterd breedbandlicht. De filters bepalen welke golflengtes de huid bereiken.

Deze behandelingen berusten op gerichte opname van licht door bijvoorbeeld bloed, pigment of water. Bij een vaatbehandeling kan de warmte een geselecteerd vaatje gecontroleerd beschadigen, zodat het minder zichtbaar kan worden. Bij fractionele huidbehandeling ontstaan kleine behandelzones die een herstelreactie en collageenremodellering op gang kunnen brengen. Bij tatoeagebehandeling kunnen zeer korte pulsen pigmentdeeltjes fragmenteren.

Dat is een ander werkingsmechanisme dan UV-schade. Ook buiten het UV-spectrum kan een verkeerde instelling de huid beschadigen, bijvoorbeeld door te veel warmte. Daarom stem ik de techniek af op je huidkleur, de diepte van het doel en wat de huid verdraagt.

Welke huidlasers zijn er?

Melanine, hemoglobine en water zijn voorbeelden van chromoforen, stoffen die licht opnemen. Bij een tatoeage gaat het om ingebracht pigment. De tabel geeft voorbeelden van toepassingen in de huidzorg. Welke opties bij Medicadermis beschikbaar en passend zijn, bespreken we per behandeling.

Waarom maakt je huidkleur uit bij laser en IPL?

Melanine zit zowel in de haren als in de opperhuid. Binnen de golflengtes die we voor ontharing gebruiken, neemt melanine doorgaans meer licht op bij een kortere golflengte. Bij een huid met meer pigment, van nature of door recente bruining, kan daardoor ook de opperhuid sterker opwarmen. Als de warmtebelasting te hoog wordt, kan dat leiden tot blaren of een verbranding.

Ook zonder zichtbare verbranding kan de huid na irritatie of ontsteking donkerder verkleuren. Dat heet post-inflammatoire hyperpigmentatie (PIH). Een huid met meer pigment is hier vaak gevoeliger voor. Ik kijk daarom ook naar eerdere pigmentvlekken na irritatie, recente zonblootstelling en hoe je huid op warmte reageert.

Bij ontharing van een donkerdere huid kan een langgepulste Nd:YAG-laser van 1064 nm meer ruimte geven. De melanine in de opperhuid neemt dit licht minder sterk op dan bijvoorbeeld licht van een alexandrietlaser van 755 nm. Tegelijk neemt ook het haar minder licht op, wat vooral bij fijne of weinig gepigmenteerde haren kan meewegen. De keuze blijft afhangen van het doel, de pulsduur, de energie en de koeling. Bij lasers voor huidtextuur telt bijvoorbeeld ook hoeveel licht door water in de huid wordt opgenomen.

Hoe diep werkt een laserbehandeling?

Voor ik een techniek kies, kijk ik hoe diep het doel in de huid ligt. Een fijn, oppervlakkig vaatje vraagt een andere aanpak dan een dieper gelegen vaatje. Hoe ver het licht komt, hangt af van de golflengte en van hoeveel licht de huid onderweg opneemt en verstrooit. Ook de grootte van de lichtbundel op de huid speelt mee.

De energie per vierkante centimeter bepaalt mede of op die diepte genoeg energie wordt opgenomen om effect te hebben. Met meer energie kan het effect onder bepaalde omstandigheden dieper reiken, terwijl ook de warmtebelasting van de huid toeneemt. Pulsduur en koeling wegen mee in wat de huid verdraagt.

Bij vaatbehandeling kan een Nd:YAG-laser van 1064 nm geschikt zijn voor bepaalde dieper gelegen vaatjes, terwijl 532 nm vaak wordt ingezet voor oppervlakkige vaatjes. De opname hangt af van het doel. Zo wordt 2940 nm van een Er:YAG-laser sterk opgenomen door water, waardoor het licht juist heel oppervlakkig wordt geabsorbeerd.

Wat verandert er als je de pulsduur aanpast?

Bij vaatbehandeling wil je warmte in het vaatje opbouwen. Bij een tatoeage kan een veel kortere puls juist worden ingezet om pigmentdeeltjes te fragmenteren. Bij resurfacing bepaalt de opname door water mede of je weefsel verwarmt of oppervlakkig verwijdert. Daarom kun je uit alleen de golflengte geen behandelkeuze afleiden.

Ontharing als voorbeeld: waar loopt een systeem tegenaan?

Diodelaser

Een diodelaser gebruikt halfgeleiders als lichtbron. Veel apparaten werken rond 808–810 nm. Sommige handstukken combineren diodebronnen rond bijvoorbeeld 755, 810 en 1064 nm. Dat zijn specifieke golflengtes, geen doorlopend spectrum. Een diodebron op 755 nm deelt de golflengte met alexandriet, terwijl het systeem een andere lichtbron en andere puls- en vermogensspecificaties kan hebben.

Diodes zijn compact en kunnen in relatief betaalbare systemen worden toegepast. De technische grens verschilt per model en handstuk. Een apparaat kan een korte minimale pulsduur én een hoge maximale fluence vermelden, terwijl die twee alleen bij verschillende instellingen beschikbaar zijn. Bij fijne haren wil ik juist weten welke fluence het systeem bij die korte puls en die spotgrootte werkelijk kan leveren.

Waarom worden de laatste fijne haren lastiger?

Een dunne haar koelt doorgaans sneller af dan een dikke haar. Die afkoeltijd heet de thermische relaxatietijd. Bij fijn, gepigmenteerd haar kan een relatief korte puls helpen om de warmte snel op te bouwen. Als het systeem op die pulsduur onvoldoende energie kan leveren, kan het effect achterblijven.

De haar zelf is één deel van het verhaal. De warmte moet ook naar de structuren in het haarzakje die betrokken zijn bij hergroei. Die warmteoverdracht kost tijd. Daarom gebruik ik de afkoeltijd van de haar als aanwijzing en kijk ik ook naar pigment, huidtype en de instellingen die de huid verdraagt. Een kortere, krachtigere puls is alleen zinvol als die combinatie past.

Wanneer is het tijd om het traject opnieuw te beoordelen?

In de loop van een traject kunnen vooral fijnere of lichtere haren overblijven. Daardoor kan dezelfde behandeling die eerst goed aansloeg, later minder toevoegen. Ik kijk dan wat er nog groeit en of er voldoende pigment over is om verder te behandelen. Bij enkele lichte restharen kan elektrisch ontharen met blend passend zijn, omdat die techniek onafhankelijk van het haarpigment werkt.

Klinisch redeneren: van huidbeeld naar behandelkeuze

Een rood plekje kan een oppervlakkig vaatje zijn, maar ook onderdeel van een ontstoken huidbeeld. Bij een bruine verkleuring wil ik eerst begrijpen of het bijvoorbeeld gaat om pigment na een ontsteking of om een afzonderlijke huidafwijking. Daarom beoordeel ik eerst wat ik zie, hoe het is ontstaan en wat er in de loop van de tijd is veranderd.

Vervolgens bepaal ik welk doel ik wil bereiken en op welke diepte dat doel ligt. Bij een vaatje kijk ik bijvoorbeeld naar de kleur, dikte en vermoedelijke diepte. Ook je huidpigment, eerdere pigmentreacties na irritatie en recente zonblootstelling wegen mee. Pas daarna kies ik een techniek en beoordeel ik of het apparaat de juiste combinatie van golflengte, pulsduur, energie, spotgrootte en koeling kan leveren voor jouw huid.

Bronnen

• WHO. Ultraviolet radiation.
• DermNet. Laser therapy in skin of colour.
• DermNet. Lasers in dermatology.
• European Society for Laser Dermatology. Richtlijn voor foto-epilatie.
• Raulin C, Karsai S (red.). Laser and IPL Technology in Dermatology and Aesthetic Medicine. Springer, 2011. Achtergrond over thermische relaxatietijd en warmteoverdracht naar de haarfollikel.