Hoe werkt laser en IPL ontharen en hoeveel behandelingen heb je nodig?
Minder vaak scheren, geen harde stoppels meer en minder last van ingegroeide haren of een geirriteerde huid. Het zijn verschillende redenen om voor IPL of laserontharing te kiezen, maar uiteindelijk draait het om dezelfde vraag: hoe krijg je ongewenste haargroei langdurig minder?
Bij donkere en stevige haren kan dat heel goed. Laser en IPL kunnen de hoeveelheid haar langdurig aanzienlijk verminderen. Haren die na een behandeltraject nog terugkomen, kunnen bovendien fijner worden en langzamer groeien.
Toch is het niet zo eenvoudig als: zes behandelingen en klaar.
Hoe goed een behandeling werkt, hangt onder andere af van de kleur en dikte van de haren, het huidtype, het lichaamsgebied, hormonale invloeden, de gebruikte apparatuur en de instellingen waarmee wordt gewerkt.
Een oksel gedraagt zich bijvoorbeeld anders dan een onderbeen. En donkere haren op een kin vragen weer om een andere beoordeling dan fijne donshaartjes op een wang.
Voor mij begint goede ontharing daarom niet bij de vraag welk apparaat het beste is. Eerst wil ik weten wat voor haar er groeit, waar die haar groeit en in welke huid. Pas daarna kun je bepalen of behandelen zinvol is en welke techniek daarbij past.
Om te begrijpen waarom, moeten we eerst iets weten over de groeicyclus van een haar.
Waarom kun je niet alle haren in een keer behandelen?
Een haar groeit niet voortdurend.
Iedere haarfollikel doorloopt achtereenvolgens een actieve groeifase, een korte overgangsfase en een rustfase. Voor IPL en laserontharing is vooral de eerste daarvan interessant: de anagene fase.
Alleen een deel van de haren bevindt zich op hetzelfde moment in deze actieve groeifase. Het percentage verschilt bovendien per lichaamsgebied. Gemiddeld gaat het bij het gezicht om ongeveer 20 tot 30 procent, bij de oksels om ongeveer 30 tot 40 procent en op de benen om ongeveer 20 tot 30 procent. De overige haren bevinden zich in de katagene overgangsfase of de telogene rustfase.
Dat verklaart meteen waarom een behandeling nooit voldoende kan zijn.
Het betekent overigens niet dat 30 procent anagene haren automatisch gelijkstaat aan 30 procent haarreductie na een behandeling. Ook de hoeveelheid pigment in de haar, de dikte ervan, het huidtype en de gekozen instellingen bepalen hoe goed een haar reageert.
Na de anagene fase volgt de relatief korte katagene fase, waarin de actieve groei stopt. Daarna komt de follikel in de telogene of rustfase. Uiteindelijk valt de haar uit en kan een nieuwe groeicyclus beginnen.
Na verloop van tijd wordt dus een volgende groep haren actief. Door behandelingen met de juiste tussenpozen te herhalen, kunnen steeds nieuwe haren worden bereikt op het moment dat ze het meest gevoelig zijn voor de behandeling.
Het behandelinterval is daarom geen willekeurig aantal weken tussen twee afspraken. Het heeft te maken met de biologie van het gebied dat wordt behandeld.
Hoe werken IPL en laser bij ontharen?
De techniek achter laser en IPL ontharing is gebaseerd op selectieve fotothermolyse.
Dat klinkt ingewikkelder dan het is.
Melanine is het pigment dat een donkere haar zijn kleur geeft. Dit pigment kan lichtenergie absorberen en omzetten in warmte. Die warmte wordt afgegeven in en rond de haarfollikel en kan daar structuren beschadigen die nodig zijn voor nieuwe haargroei.
Het omliggende huidweefsel wil je daarbij juist zoveel mogelijk ontzien.
Daar zit een belangrijk deel van de behandeling in. Meer energie is niet automatisch beter. De kunst is voldoende energie op de juiste plaats te krijgen, afgestemd op de haar en op de huid waarin die haar groeit.
Een donkere, stevige haar bevat relatief veel melanine en vormt daardoor doorgaans een goed doelwit. Witte en grijze haren bevatten nauwelijks nog melanine en zijn met lichttechnologie daarom niet goed te behandelen. Ook heel lichte blonde en bepaalde rode haren reageren minder goed.
Waarom reageert een oksel anders dan een been?
We spreken gemakkelijk over lichaamshaar, terwijl haar zich op verschillende plaatsen van het lichaam biologisch behoorlijk anders gedraagt.
Dat zie ik ook tijdens behandeltrajecten.
Okselharen zijn doorgaans donker en stevig en relatief veel haren kunnen zich op hetzelfde moment in de actieve groeifase bevinden. Dat is een gunstige combinatie voor een lichtbehandeling.
Op de benen verloopt de groeicyclus anders en liggen behandelintervallen doorgaans verder uit elkaar.
Het gezicht vormt opnieuw een aparte categorie. Vooral haren op kin en kaak kunnen sterk onder invloed staan van hormonen. Daardoor kunnen in de loop van de tijd ook haarfollikels actief worden die eerder nauwelijks zichtbare haren produceerden.
Dat betekent niet dat gezichtshaar slecht te behandelen is. Stevige donkere haren op bijvoorbeeld de kin of bovenlip kunnen juist heel geschikt zijn voor IPL of laser. Het betekent wel dat het verloop anders kan zijn dan bij oksels of benen.
Wetenschappelijk onderzoek naar langdurige haarreductie laat eveneens verschillen tussen lichaamsgebieden zien. Daarom kijk ik tijdens een traject niet alleen naar het aantal behandelingen dat iemand heeft gehad, maar vooral naar wat de haren daadwerkelijk doen.
Worden het er minder? Komen ze langzamer terug? Worden de resterende haren fijner? Verandert de dichtheid van de haargroei?
Die informatie zegt mij meer dan alleen het nummer van de behandeling en gebruik ik om het vervolg te bepalen.
Hoeveel behandelingen heb je nodig voor laser of IPL ontharen?
Dat is waarschijnlijk de vraag die ik het vaakst krijg.
Een vast aantal behandelingen voor iedereen past niet bij de manier waarop haargroei werkt. Tijdens de intake kan ik wel een eerste inschatting maken op basis van de huid, de haren en het lichaamsgebied. Daarna geven de eerste behandelingen informatie over hoe de haren daadwerkelijk reageren.
Bij die beoordeling kijk ik onder andere naar:
- het lichaamsgebied
- de kleur en dikte van de haren
- het huidtype
- de dichtheid van de haargroei
- de groeicyclus
- hormonale invloeden
- de gebruikte technologie en instellingen
- de individuele reactie van huid en haar
Bij donkere, stevige okselharen kan bijvoorbeeld relatief snel een duidelijke vermindering zichtbaar worden. Bij hormonaal beinvloede gezichtsharen kan het verloop heel anders zijn.
Tijdens het traject kijk ik daarom niet alleen naar hoeveel haren er nog zijn. Ook de snelheid waarmee ze terugkomen, hun dikte en de verdeling over het behandelde gebied zijn relevant.
Naarmate minder haren actief terugkomen, kan het bijvoorbeeld juist zinvol zijn om langer te wachten op een volgende groep haren. Het behandelinterval kan dus tijdens een traject veranderen.
Dat vind ik zinvoller dan vooraf voor iedereen hetzelfde aantal behandelingen en hetzelfde standaardschema vastleggen.
Is laser ontharen permanent?
Over het woord permanent bestaat nogal wat verwarring.
In wetenschappelijke literatuur en regelgeving wordt daarom vaak gesproken over permanent hair reduction of langdurige haarreductie.
Daarmee wordt niet bedoeld dat ieder haarzakje voorgoed verdwenen is en dat er de rest van je leven nooit meer een haar kan verschijnen. Het gaat om een langdurige, stabiele vermindering van de hoeveelheid haar die na een behandeltraject opnieuw groeit.
Dat verschil vind ik belangrijk.
Hormonen, leeftijd en andere veranderingen in het lichaam kunnen ook later invloed hebben op de haargroei. Vooral in het gezicht kan dat een rol spelen.
Een goed behandelresultaat kan ondertussen wel degelijk een groot verschil maken: aanzienlijk minder haren, een lagere haardichtheid en resterende haren die fijner en minder opvallend zijn. In het dagelijks leven betekent dat vaak vooral dat scheren veel minder vaak nodig is en stoppels aanzienlijk verminderen.
Bij sommige mensen is na verloop van tijd een onderhoudsbehandeling wenselijk.
Ik spreek daarom liever over langdurige haarreductie dan over de belofte dat ieder haartje voorgoed verdwijnt. Niet omdat het resultaat gering is, maar omdat het beter beschrijft wat er biologisch gebeurt.
Wat is beter voor ontharen: IPL of laser?
IPL en laser worden vaak met elkaar vergeleken. Toch zegt de keuze voor IPL of laser op zichzelf nog niet zoveel over het uiteindelijke resultaat.
Een laser produceert licht met een specifieke golflengte. Voor haarreductie worden onder andere Alexandrite lasers rond 755 nanometer, verschillende diodelasers rond 800 tot 810 nanometer en de Nd:YAG laser met een golflengte van 1064 nanometer gebruikt.
Die golflengte doet ertoe.
Melanine absorbeert licht namelijk niet bij iedere golflengte even sterk. Een Alexandrite laser heeft daardoor andere eigenschappen dan een Nd:YAG laser. De langere golflengte van Nd:YAG wordt relatief minder sterk geabsorbeerd door melanine in de opperhuid. Dat is een van de redenen waarom deze technologie een belangrijke plaats heeft bij het behandelen van donkerdere huidtypen.
IPL, Intense Pulsed Light, is technisch gezien geen laser.
Een IPL systeem werkt met een breder spectrum aan licht. Bij de Lumenis M22 wordt daar met verschillende filters het deel van het lichtspectrum uit geselecteerd dat bij de behandeling past. Voor haarreductie zijn bijvoorbeeld filters van 640, 695 en 755 nanometer beschikbaar. Deze filters werken als een ondergrens: bij het 755 nm filter worden de kortere golflengten tegengehouden en wordt het spectrum vanaf 755 nanometer gebruikt.
Dat verschilt van bijvoorbeeld een Alexandrite laser, die licht rond één specifieke golflengte van 755 nanometer produceert. IPL blijft dus breedband licht, maar dat betekent niet dat het volledige lichtspectrum ongefilterd wordt gebruikt. Juist door de keuze van het filter kan het gebruikte spectrum worden afgestemd op onder andere het huidtype en de eigenschappen van de haren.
Alexandrite, diode, Nd:YAG en IPL worden allemaal gebruikt voor langdurige haarreductie. Onderzoek laat voor verschillende systemen langdurige haarreductie zien, waarbij de resultaten onder andere afhangen van het gebruikte systeem en het lichaamsgebied.
De naam van het apparaat vertelt dus niet het hele verhaal.
De kwaliteit van het systeem, het gekozen spectrum of de golflengte, de hoeveelheid energie, pulsduur, koeling, het huidtype en de eigenschappen van de haar zijn allemaal van invloed op de behandeling.
En vervolgens moet iemand die variabelen nog op de juiste manier bij elkaar brengen.
Waarom doen de apparatuur en de behandelaar ertoe?
Een professioneel IPL of lasersysteem biedt verschillende mogelijkheden om een behandeling af te stemmen. Dat betekent ook dat er keuzes gemaakt moeten worden.
Bij Medicadermis werk ik voor IPL haarreductie met het Lumenis M22 systeem. Vooraf beoordeel ik onder andere het huidtype, de hoeveelheid pigment in de huid, de kleur en dikte van de haren en het lichaamsgebied.
Tijdens een behandeltraject kijk ik opnieuw naar de reactie van de huid en naar de ontwikkeling van de haargroei.
Dat is belangrijk. De instellingen waarmee iemand begint, hoeven niet automatisch de instellingen te zijn waarmee het hele traject wordt afgemaakt.
Een apparaat is uiteindelijk een instrument. De beoordeling van huid en haar bepaalt hoe ik dat instrument inzet.
Welke haren zijn niet of minder geschikt voor IPL of laser?
Voor een effectieve lichtbehandeling is pigment nodig.
Witte en grijze haren bevatten te weinig melanine om voldoende lichtenergie op te nemen. Ze zijn daarom niet geschikt voor IPL of laserontharing. Ook zeer lichte blonde en bepaalde rode haren reageren aanzienlijk minder goed.
Bij heel fijne haren in het gezicht ben ik eveneens selectief.
Niet alleen omdat deze haren weinig pigment bevatten. Bij behandeling van fijne haargroei in gezicht en hals is ook een zeldzame reactie beschreven waarbij de haargroei juist kan toenemen. Dit wordt paradoxale hypertrichose genoemd.
Dat betekent nadrukkelijk niet dat gezichtshaar in het algemeen niet behandeld kan worden. Donkere, stevige haren op kin, kaak of bovenlip kunnen juist goed reageren.
Het betekent vooral dat je eerst moet vaststellen wat voor haar er groeit.
Voor iemand die voor de spiegel staat is het allemaal ongewenste haargroei. Voor mij als huidtherapeut maakt het verschil tussen een stevige terminale haar en fijne donshaargroei uit voor de keuze om wel of niet te behandelen.
Soms betekent een goede beoordeling dus ook dat ik IPL niet adviseer. Bijvoorbeeld omdat de haar te weinig pigment bevat of omdat ik een andere methode geschikter vind.
Bultjes en irritatie na het scheren: soms begint de vraag bij de huid
Niet iedereen komt bij mij omdat de haren zelf het grootste probleem zijn.
Soms zijn het juist de gevolgen van het scheren: rode bultjes, kleine ontstekingen, jeuk, ingegroeide haren of donkere plekjes die na een ontsteking achterblijven.
Dan kijk ik eerst naar wat er in de huid gebeurt.
Een ingegroeide haar kan ontstaan wanneer een haar niet goed door het huidoppervlak naar buiten groeit of na het scheren opnieuw de huid binnendringt. De huid kan daarop reageren met een ontstekingsreactie.
Bij sommige mensen blijft het bij een enkel rood bultje. Bij anderen ontstaat na vrijwel iedere scheerbeurt opnieuw irritatie.
Ingegroeide haren en pseudofolliculitis barbae
Een huidprobleem dat sterk samenhangt met ingroeiende haren is pseudofolliculitis barbae.
Daarbij dringt een haar na het scheren opnieuw de huid binnen en ontstaat rond die haar een ontstekingsreactie. Het komt vaak voor in het baardgebied, maar het onderliggende mechanisme van ingroeiende haren kan ook op andere geschoren lichaamsgebieden problemen geven.
Vooral gekrulde en stevige haren hebben meer neiging om opnieuw richting de huid te groeien.
De ontsteking kan rode of donkere bultjes veroorzaken. Bij een huid die gevoelig is voor post inflammatoire hyperpigmentatie kunnen na de ontsteking bovendien donkere pigmentvlekjes achterblijven.
Als de haar steeds opnieuw de prikkel vormt, is het logisch om niet alleen naar de ontsteking te kijken maar ook naar de haar zelf.
Door het aantal haren langdurig te verminderen en resterende haren fijner te maken, kan ook de aanleiding voor steeds opnieuw ingroeien en ontsteken afnemen.
Laserontharing wordt daarom ook als behandeloptie gebruikt bij pseudofolliculitis barbae.
Folliculitis of ingegroeide haren?
Niet ieder bultje rond een haarzakje is een ingegroeide haar.
Er kan bijvoorbeeld ook sprake zijn van folliculitis, een ontsteking van een haarfollikel. Dat kan er op het eerste gezicht vergelijkbaar uitzien, maar de oorzaak hoeft niet dezelfde te zijn.
Ook acne en andere huidaandoeningen kunnen soms op ontstoken haarzakjes lijken.
Dat onderscheid is relevant. IPL ontharing is geen algemene behandeling voor ieder rood bultje, iedere vorm van acne of iedere ontsteking van de huid.
Wanneer haren en scheren daadwerkelijk een belangrijke rol spelen in het steeds opnieuw ontstaan van de klachten, kan haarreductie daarentegen wel een interessante behandelstrategie zijn.
Daar zit voor mij het verschil tussen alleen ontharen en eerst naar de huid kijken.
Waarom ontstaan donkere vlekjes na het scheren?
Ook dit zie ik regelmatig in combinatie met terugkerende irritatie.
Na een ontsteking kan de huid tijdelijk extra pigment aanmaken. Dat heet post inflammatoire hyperpigmentatie. De ontsteking is dan alweer verdwenen, terwijl het donkere vlekje nog weken of veel langer zichtbaar kan blijven.
Als iedere scheerbeurt opnieuw ingegroeide haren en ontstekingen veroorzaakt, kan zo een patroon ontstaan van scheren, irritatie, ontsteking en nieuwe pigmentvlekjes.
In zo'n situatie kijk ik niet alleen naar het pigmentvlekje, maar ook naar de oorzaak van de steeds terugkerende ontsteking.
Wanneer de haren daar een belangrijke rol in spelen, kan het verminderen van de haargroei helpen om die cyclus te doorbreken.
Waarom mag je tussen IPL behandelingen wel scheren maar niet harsen?
Scheren mag tijdens een behandeltraject gewoon.
Bij waxen, harsen of epileren wordt de haar uit de follikel getrokken. Daarmee verwijder je tijdelijk juist het gepigmenteerde materiaal waarop het licht tijdens een volgende behandeling moet aangrijpen.
Bij scheren blijft de haar in de follikel aanwezig. Alleen het gedeelte dat boven het huidoppervlak uitkomt wordt afgesneden.
Daarom is scheren tussen behandelingen de aangewezen methode.
Laser en IPL ontharen en zon: waarom is dat belangrijk?
Ook hier draait het weer om melanine.
Tijdens de behandeling wil ik dat zoveel mogelijk lichtenergie wordt opgenomen door het pigment in de haar en zo min mogelijk door de omliggende huid.
Een huid die door de zon duidelijk meer pigment heeft aangemaakt, verandert die verhouding. De huid zelf kan dan meer lichtenergie absorberen.
Daarom vraag ik voor een behandeling naar recente blootstelling aan zon en beoordeel ik de actuele huidskleur. Afhankelijk daarvan kan het nodig zijn om de behandeling uit te stellen.
Dat is geen formaliteit op een intakeformulier. Het is onderdeel van het veilig toepassen van lichttechnologie.
IPL ontharen bij Medicadermis in Den Haag
In mijn praktijk beoordeel ik eerst of IPL bij de huid en de haargroei past. Ik kijk daarbij naar het huidtype, de kleur en dikte van de haren, de dichtheid van de haargroei en het lichaamsgebied. Ook recente blootstelling aan zon, medicatie en hormonale factoren kunnen relevant zijn.
Voor IPL haarreductie werk ik met het Lumenis M22 systeem. De instellingen worden afgestemd op de huid en de haren en kunnen tijdens het behandeltraject worden aangepast aan de reactie die ik zie.
Meer informatie over de behandeling per lichaamsgebied vind je bij IPL en laser ontharen van het gezicht, IPL ontharen van armen en benen en IPL ontharen van de romp.
Voor haren die door hun kleur of eigenschappen niet geschikt zijn voor IPL kan elektrisch ontharen een alternatief zijn.
Twijfel je welke methode bij jouw huid en haargroei past, dan kan ik dat tijdens een eerste afspraak beoordelen.
Veelgestelde vragen over IPL en laser ontharen
Hoeveel behandelingen heb ik nodig?
Dat verschilt per persoon en lichaamsgebied. Haarkleur, haardikte, groeicyclus, huidtype en hormonale factoren spelen allemaal een rol. Tijdens het behandeltraject beoordeel ik hoe de haargroei verandert en kan het interval daarop worden aangepast.
Is IPL hetzelfde als laser?
Nee. Een laser werkt met een specifieke golflengte. IPL gebruikt een breder spectrum aan licht waarvan met filters een bepaald gedeelte wordt geselecteerd. Beide technologieen kunnen worden gebruikt voor langdurige haarreductie.
Werkt IPL op blonde haren?
Hoe minder pigment een haar bevat, hoe moeilijker deze met licht te behandelen is. Donkere, stevige haren reageren doorgaans het beste. Zeer lichte blonde, witte en grijze haren zijn niet of nauwelijks geschikt.
Mag ik tussen de behandelingen scheren?
Ja. Scheren is toegestaan. Harsen, waxen en epileren worden afgeraden omdat daarbij de haar uit de follikel wordt verwijderd.
Kan IPL helpen tegen ingegroeide haren?
Wanneer terugkerende ingegroeide haren worden veroorzaakt door de haren zelf en door scheren, kan langdurige haarreductie helpen om de aanleiding te verminderen. Bij pseudofolliculitis barbae wordt laserontharing ook als behandeloptie gebruikt.
Kan IPL helpen tegen bultjes na het scheren?
Dat hangt af van de oorzaak. Bultjes kunnen ontstaan door ingegroeide haren of pseudofolliculitis, maar bijvoorbeeld ook door folliculitis of een ander huidprobleem. Daarom kijk ik eerst naar de huid voordat ik bepaal of IPL ontharing een passende behandeling is.
Kan ik IPL ontharing doen als ik gebruind ben?
Een duidelijk zongebruinde huid bevat meer melanine en kan daardoor meer lichtenergie opnemen. Dat kan een reden zijn om een behandeling uit te stellen. Voor iedere behandeling kijk ik daarom naar recente zonblootstelling en de actuele huidskleur.
Bronnen en verdere literatuur
Voor dit artikel is gebruikgemaakt van wetenschappelijke literatuur over selectieve fotothermolyse, de haargroeicyclus, langdurige haarreductie met laser en IPL, pseudofolliculitis barbae en paradoxale hypertrichose. De informatie uit de literatuur combineer ik met mijn professionele beoordeling als huidtherapeut. De geschiktheid van een behandeling blijft afhankelijk van de individuele huid en haargroei.
Over de auteur
Charlotte de Deugd is huidtherapeut en eigenaar van Medicadermis in Den Haag. Zij werkt met niet invasieve huidverbetering en medische licht en lasertechnologie. In haar artikelen schrijft zij over huidproblemen en behandelingen vanuit haar vak als huidtherapeut en de afwegingen die zij daarbij in de praktijk maakt.